Een positief mens in hart en nieren: Jeannet (64). Bijna onwaarschijnlijk weerbaar. Een knokker. Waar ze zich het meeste tegen verzet is onrechtvaardigheid. En het falen van systemen. Daar kreeg ze op pijnlijke wijze mee te maken toen haar jongste zoon in de gevangenis belandde.

“Mam, ik kom terug. Ik heb hier een Hagenees ontmoet die wil terugvaren naar Nederland. Hij vraagt of ik mee wil. Het lijkt me onwijs gaaf.” Een mailtje aan Jeannet, van haar jongste zoon Ronald, in mei 2005. Jeannet kent Ronalds avontuurlijke aanleg, maar vindt het plan aanzienlijk minder opwindend dan hij. Terugvaren vanuit Brazilië? Kon hij zeilen? Nee, niet dat ze wist. Hoe kwamen ze aan een boot? Wie was die Hagenees, en hoe goed kende Ronald hem? ‘Pak gewoon het vliegtuig’, schreef ze terug. Maar in juli laat Ronald weten: “Je zult even niks van me horen, want we zitten de komende tijd op de oceaan.”

Het wordt de reis van je leven

Aan het begin van dat jaar heeft Ronald (24) afscheid genomen van zijn familie om in Brazilië te gaan wonen en werken. Maar de realiteit valt tegen. Hij raakt aan de praat met stadgenoot G., die hem voorstelt samen terug te gaan naar Nederland, met een boot, over de oceaan. “Doe mee, ik weet wel aan een boot te komen. Het wordt de reis van je leven.” En dat klopt.

Experiment

Ze varen af, met een kompas, maar zonder enige zeilervaring. In een te kleine boot voor zo’n zeiltocht, met veel te weinig benzine, en eten en drinken dat nauwelijks toereikend is voor een paar dagen. Waarom Ronald aan zo’n experiment begint? Hij vertrouwde erop dat zijn reisgenoot het aankon (hij was een stuk ouder en leek ervaren), en was zelf behoorlijk naïef.

Mam, kun je geld overmaken

Dat zo’n zeiltocht andere vaardigheden vereist dan alleen met een kompas kunnen omgaan, wordt al snel duidelijk. Ze stranden in Sierra Leone, een land waar nog maar kort geleden een burgeroorlog was uitgevochten. Het geld is op en om hier een vlucht naar huis te kunnen boeken, hebben ze een flink bedrag nodig. Voor een ticket, en voor de mensen die hen moeten helpen weg te komen. ‘Mam, kun je geld overmaken?’ En dat doen Jeannet en haar man Gradus. Ronald komt terug, maar hij is veranderd.

Recherche voor de deur

Jeannet voelt dat er in die paar maanden in Brazilië meer gebeurd is dan Ronald kwijt wil. Ze weet inmiddels wel dat de boot die ze voor de overtocht gebruikten, niet gekocht, maar gestolen was. In 2008 belt de recherche aan. Ze vragen of Ronald wil meewerken aan een onderzoek naar een gebeurtenis in Brazilië. Jeannet denkt dat het om die gestolen boot gaat.

Eerlijk zijn

Ze moedigt hem aan eerlijk te zijn, en Ronald vertelt zijn hele verhaal aan de politie. Het hele verhaal, dat veel uitgebreider en dramatischer is dan Jeannet en Gradus kunnen vermoeden. Er gaan maanden overheen. Begin 2010 krijgt Jeannet een telefoontje van een advocaat: Ronald is gearresteerd en zit ‘in beperking’.

1-2Dat overleef ik niet

“Ons eerste bezoek. De confrontatie met je zoon die in de gevangenis zit, hartverscheurend. Het haalde me onderuit. Ik wist niet dat er nog vele, vele bezoeken zouden volgen. En als je me van tevoren verteld had dat dit me zou gaan gebeuren, dan had ik gezegd: dat overleef ik niet. Maar natuurlijk deed ik dat wel. Want een mens is veel flexibeler dan hij weet, en heeft ongekende kracht. Het ging om ons kind dat we koste wat het kost uit de gevangenis moesten zien te krijgen.”

Ik weet dat hij onschuldig is

“Maar de aanklacht was ontstellend: medeplichtigheid aan moord met voorbedachten rade. Daarvoor is hij in 2013 ook veroordeeld. Tot op de dag van vandaag, na alle onderzoeken, uitspraken, verhoren, gesprekken samen, weet ik dat hij onschuldig is, dat hij niet heeft gedaan waarvoor hij is veroordeeld. Vanaf de dag dat we het hele verhaal kenden, begon ons gevecht om gerechtigheid. Het zette m’n leven, en dat van Gradus, in een heel ander licht.”

Dan keerde ineens het tij

Jeannet stond in haar leven al voor vele hete vuren. Ze vertelt over het installatie- en onderhoudsbedrijf dat ze samen met Gradus had. “Het bedrijf liep doorgaans goed, maar soms stond het water ons aan de lippen, omdat bijvoorbeeld een opdrachtgever niet betaalde. We hebben zware financiële tegenslagen gehad. Maar ik kwam er altijd uit, omdat ik vertrouwen had dat het goed kwam. Niet zomaar natuurlijk, we stelden onze levenseisen bij en wisten van weinig rond te komen. En dan ineens keerde het tij en kregen we tóch dat bedrag dat iemand ons al jaren schuldig was, en konden we de Belastingen of het GEB betalen.”

Een diamant

Gradus, met wie ze aanvankelijk trouwde ‘om het huis uit te zijn’. “Ik was het me niet bewust maar toen ik hem als kostganger bij mijn tante ontmoette, vond ik een diamant!

Iemand die me de vrijheid gaf te leven en de kans om me te uiten. Ik kon hem alles vertellen.” Over de plotselinge dood van haar vader bijvoorbeeld, haar steun en toeverlaat, en het drukkende stilzwijgen door haar moeder daarna. Over hoe kwalijk ze dat haar moeder heeft genomen. En over dat ze (tot verdriet van haar moeder) haar toevlucht zocht bij de buren, waar ze weer een compleet gezin vond.

Keerpunt

”Het heeft zo moeten zijn dat ik juist Gradus ontmoette, daarvan ben ik overtuigd. We hebben twee kinderen gekregen, goede en minder goede jaren gehad. Maar in 2005 we waren op een punt dat we genoten van het leven dat we samen hadden opgebouwd samen.”

Levend noch dood gevonden

Dan wordt je zoon beschuldigd van medeplichtigheid aan moord. “G. had niet alleen de boot gestolen. Het bleek dat hij ook onder het voorwendsel van een proefvaart, de man die meevoer om uitleg te geven, over boord had gezet. Sindsdien is die vermist, levend noch dood gevonden. De aanname is nu dat hij verdronken is, en dus vermoord.”

Koest houden

Talloze onderzoeken moesten uitwijzen wat de rol van Ronald was geweest. “G. beweerde dat hij geholpen had. Ronald zegt alleen getuige te zijn geweest. En dat hij niet meer heeft gedaan dan zich koest houden, uit angst dat hij de volgende was die G. kwijt wilde.”

Veertien jaar

We zijn samen met de advocaten het juridisch gevecht aangegaan tot aan de Hoge Raad aan toe. We hebben iedere instantie aangeschreven die we konden bedenken. Van de Raad voor de Rechtspraak, de Hoge Raad, staatssecretaris Teeven, Amnesty International, en de Nationale Ombudsman tot koningin Beatrix aan toe. Telkens had ik de hoop dat hij uiteindelijk vrij zou komen. Dat móest, want hij kon toch niet veroordeeld worden voor iets wat hij niet gedaan had, en zonder bewijs? Maar de rechters hebben steeds alleen het verhaal van G. voor waar aangenomen. Toen ik uiteindelijk het vonnis van 14 jaar hoorde, stortte mijn wereld in.”

Verbijsterend

“’Dat kan toch niet waar zijn?’ Ik hoor het Ronald nog zeggen. Verbijsterend, zeiden ook onze advocaten.
Eng wat hier gebeurt.’ Het ergste is dat je machteloos bent, de rechterlijke macht beslist, je kunt geen verhaal halen.”

Niet achterom kijken

Hoe houd je je staande in zo’n tijd? En vooral hoe ga je verder? “De laatste jaren leefde ik van rechtszaak naar rechtszaak, hoopvol, vertrouwend dat het goed zou aflopen. Ik heb veel lieve mensen om me heen bij wie ik m’n verhaal kwijt kan. Ik kijk naar de toekomst en niet achterom. Dat is mijn karakter.”

Er is altijd een oplossing

Ik weet ook van Jeannet dat ze een grenzeloos vertrouwen heeft dat er voor haar gezorgd wordt. Dat je de kracht krijgt om met dit soort gebeurtenissen om te gaan. Van wie? Ze noemt ze ‘de jongens van de kosmos’. “Er is een kosmische kracht waarvan we allemaal deel uitmaken, ik voel de werking van die kracht. Dat ik geholpen word is een weten, een kwestie van vertrouwen. En dat geeft rust. Mijn leven is daarvan een voorbeeld: ook op momenten dat het echt uit de hand liep en hopeloos leek, had ik vertrouwen dat er een oplossing was. En die kwam ook.”

Ondernemer

Behalve dat heeft Jeannet ook steeds steun gevonden in haar werk. Vanaf 2003 is zij zelfstandig ondernemer met een eigen boekhoudkantoor. “Ik vind niet alleen de cijfers leuk, maar ook de mensen achter de bedrijven. Vooral de starters: ‘Volg je droom, heb vertrouwen dat het lukt’, dat wil ik ook hen graag meegeven. Hoe ik de toekomst zie? Voorlopig lekker blijven werken. En toeleven naar de vrijlating van Ronald over een paar jaar. Hij heeft gelukkig mijn positieve instelling. Hij besteedt zijn tijd goed! Maakt z’n HAVO af en ontdekt creatieve kanten en kwaliteiten die hij buiten misschien niet had onderkend. Zo zit overal een lichte kant aan, hoe donker het ook is.”

icon-pdfDownload de PDF